Beguk(Mumps): Punca, Simptom dan Cara Rawatan

Published by Dr Latif Saad on

262Shares

Beguk adalah keadaan dimana terdapat bengkak dibahagian leher sama ada dibahagian kiri ataupun kanan leher. Ia disebabkan jangkitan kuman virus beguk pada kalenjar air liur yang terdapat di kawasan itu terutamanya kalenjar parotid. Jangkitan ini juga boleh menyebabkan simptom yang lain seperti demam dan selsema.

Masalah beguk ini selalunya menjangkiti kanak-kanak. Terdapat kepercayaan orang terdahulu dimana mereka menggunakan nila untuk merawat penyakit tersebut. Tetapi perlu diketahui bahawa virus beguk ini selalunya akan baik dengan sendiri tanpa menggunakan sebarang rawatan termasuk menggunakan antibiotik.

Masalah Beguk

Beguk berlaku disebabkan jangkitan virus beguk pada kalenjar air liur. Penyakit ini selalunya akan baik dengan sendirinya dalam tempoh 10 hari.

Akan tetapi, terdapat komplikasi yang mungin berlaku pada mereka yang menghadapi masalah ini. Komplikasi tersebut adalah Jangkitan pada selaput otak(meningitis), Keradangan pada ovari(oophoritis), keradangan pada pancreas dan juga jangkitan kuman pada testis(orchitis)

Perlu diketahui bahawa terdapat vaksin yang boleh mengelakkan perkara ini daripada berlaku. Ia merupakan vaksin kombinasi yang boleh mengelakkan daripada penyakit beguk, demam campak measles dan juga jangkitan rubella.

Di luar negara, vaksin ini telah dikombinasikan dengan satu lagi jenis penyakit iaitu chicken pox(cacar air). Oleh itu, pesakit akan dilindungi daripada 4 jenis penyakit. Penggunaan vaksin ini telah terbukti menurunkan kadar insiden penyakit-penyakit yang telah diterangkan di atas.

Bagaimana penyakit Beguk berlaku?

Virus ini disebarkan melalui titisan air yang terhasil ketika seseorang itu bersin ataupun batuk. Titisan air ini akan berterbangan dan masuk ke dalam saluran pernafasan orang dan menyebabkan orang tersebut pula dijangkiti.

Pesakit akan mula menunjukkan simptom dalam waktu 14-25 hari ketika pertama kali terdedah dengan virus tersebut.

Virus ini apabila telah memasuki bahagian saluran pernafasan, ia pada mulanya akan menjangkiti sel pada dinding saluran pernafasan dan membahagi lebih banyak pada kawasan tersebut. Seterusnya ia akan memasuki saluran darah dan merebak ke organ-organ lain termasuk kalenjar air liur.

Pada kalenjar air liur, virus ini akan membahagi dan merosakan sel dikawasan tersebut menyebabkan organ tersebut mengalami keradangan dan bengkak.

Ketika mana virus ini merebak pada organ lain seperti testis, ovari dan otak, ia akan menyebabkan keradangan pada bahagian tersebut. Keradangan tersebut juga boleh menyebabkan organ itu rosak dan tidak dapat berfungsi seperti biasa. Oleh sebab itu, kanak-kanak lelaki yang mengalami beguk dan keradangan pada bahagian testis boleh menjadikan kanak-kanak tersebut mandul.

Penyakit beguk ini sangat mudah berjangkit kepada orang lain malah sebelum pesakit menunjukkan sebarang simptom beguk, pesakit sudah pun mampu menyebarkan virus tersebut kepada orang lain.

Apakah kesudahan kepada penyakit ini?

Majoriti daripada pesakit yang menghadapi jangkitan kuman ini mempunyai kesudahan yang bagus iaitu tidak menghadapi sebarang komplikasi. Tetapi jika ia menghadapi komplikasi tersebut ia boleh menyebabkan kematian terutamanya jika mengalami jangkitan kuman pada bahagian otak. Pesakit mempunyai kebarangkalian sebanyak 1.4% untuk meninggal dunia jika menghidapi jangkitan kuman di bahagian otak.

Bahkan komplikasi yang melibatkan keradangan pada bahagian testis ataupun ovari juga boleh menyebabkan kemandulan pada pesakit

Apakah Punca Beguk?

Beguk ataupun keradangan pada kalenjar air liur adalah disebabkan jangkitan virus yang berada dalam kumpulan Paramyxovirus. Perumah kepada virus ini hanyalah manusia. Maksudnya ia hanya menjangkiti manusia.

Terdapat juga beberapa jenis virus lain yang boleh menyebabkan keradangan pada kalenjar air liur seperti Parainfluenza virus, Coxsackievirus A dan virus influenza.

Apakah faktor risiko untuk dijangkiti penyakit ini?

Terdapat beberapa faktor risiko yang boleh mendedahkan seseorang kepada jangkitan virus ini. Ia adalah:

  • Kanak-kanak yang tidak divaksin
  • Kanak-kanak yang divaksin tetapi tidak menyempurnakan 3 kali dos vaksin MMR
  • Masalah sistem imun
  • Pergerakan ke kawasan yang sedang mengalami wabak

Apakah simptom beguk?

Apabila seseorang itu terdedah dengan virus ini, ia akan memasuki fasa permulaan terlebih dahulu sebelum benar-benar menunjukkan simptom beguk iaitu bengkak di kawasan leher. Pesakit selalunya akan mempunyai beberapa simptom terlebih dahulu iaitu:

  • Demam dengan suhu yang tidak terlalu tinggi
  • Letih
  • Sakit kepala
  • Sakit otot
  • Leher tidak bengkak lagi ketika ini.

Dalam fasa ini, pesakit masih mampu menjangkiti orang disekelilingnya walaupun simptom beguk itu masih belum jelas.

Selepas melalui fasa tersebut, kalenjar air liur akan mula keradangan menyebabkan kawasan leher kelihatan bengkak.

Pesakit yang mempunyai komplikasi daripada jangkitan kuman ini akan menghasilkan simptom selain daripada di atas. Simptom tersebut adalah:

`1. Jangkitan kuman pada selaput otak (Meningitis)

2. Jangkitan kuman pada testis (Orchitis)

  • Bengkak pada bahagian testis
  • Kesakitan di bahagian testis
  • Kulit dibahagian testis yang kemerah-merahan

Apakah komplikasi yang boleh berlaku?

Komplikasi bagi penyakit beguk ini jarang dijumpai. Tetapi ia akan menyebabkan akibat yang buruk jika seseorang itu menghadapinya. Beberapa komplikasi tersebut adalah:

  • Jangkitan kuman pada testis(Orchitis)
  • Jangkitan kuman pada selaput otak (Meningitis)
  • Jangkitan kuman pada ovari(Oophoritis)
  • Jangkitan kuman pada pankreas(Pancreatitis)
  • Keradangan pada otot jantung (Myocarditis)

Ada tak penyakit lain yang menunjukkan simptom yang sama?

Ada. Penyakit tersebut adalah:

  • Jangkitan pada bahagian tulang mastoid(Mastoiditis)
  • Epididymitis
  • Jangkitan pada bahagian otak (encephalitis)
  • Sindrom sjorgen

Bagaimana cara untuk mengesahkan penyakit beguk ini?

Selalunya pesakit yang menghadapai masalah ini akan disahkan melalui pemeriksaan klinikal sahaja. Daripada sejarah pesakit berserta pemeriksaan pesakit, seorang doktor boleh mengesahkan sama ada seseorang telah menghadapi beguk ataupun tidak.

Akan tetapi jika wabak beguk telah berlaku di sesuatu kawasan, spesimen daripada pesakit-pesakit tersebut perlulah diambil dan dikultur untuk mengetahui virus manakah yang menjadi punca kepada wabak tersebut.

Sampel yang akan diambil adalah spesimen air kencing, darah dan juga spesimen daripada tekak.

Apakah rawatan bagi mereka yang mengalami penyakit beguk ini?

Majoriti daripada pesakit yang menghadapi penyakit ini akan baik dengan sendirinya tanpa memerlukan apa-apa ubat. Ini disebabkan jangkitan tersebut berasal daripada virus. Oleh itu, badan sendiri akan menghasilkan antibodi untuk membunuh virus tersebut.

Jika anda mempunyai beguk, anda boleh melakukan beberapa tips ini untuk mengurangkan penderitaan anda. Ia adalah

  • Menggunakan ubat paracetamol untuk mengurangkan suhu, sakit kepala mahupun untuk mengurangkan sakit dikawasan beguk tersebut.
  • Mengambil air dalam kuantiti yang banyak. Ia bertujuan untuk mengelakkan dehidrasi
  • Beguk tersebut boleh dituam dengan bungkusan air sejuk ataupun air panas(terpulang kepada anda) untuk mengurangkan rasa sakit.

Pesakit juga dinasihatkan untuk mengelakkan diri daripada tempat orang ramai bagi mengelakkan virus tersebut daripada terus merebak.

Rujukan:

  1. Caplan CE. Mumps in the era of vaccines. CMAJ. 1999 Mar 23. 160 (6):865-6
  2. Centers for Disease Control and Prevention. Recommended adult immunization schedule, by vaccine and age group – United States 2015. Centers for Disease Control and Prevention. Available at http://www.cdc.gov/vaccines/schedules/hcp/imz/adult.html. Accessed: September 28, 2015
  3. Saijo M, Fujita K. [Central nervous system infection caused by mumps virus]. Nihon Rinsho. 1997 Apr. 55 (4):870-5.
  4. Sonmez FM, Odemis E, Ahmetoglu A, Ayvaz A. Brainstem encephalitis and acute disseminated encephalomyelitis following mumps. Pediatr Neurol. 2004 Feb. 30 (2):132-4.
  5. McQuone SJ. Acute viral and bacterial infections of the salivary glands. Otolaryngol Clin North Am. 1999 Oct. 32 (5):793-811
  6. Hatchette TF, Mahony JB, Chong S, LeBlanc JJ. Difficulty with mumps diagnosis: what is the contribution of mumps mimickers?. J Clin Virol. 2009 Dec. 46 (4):381-3.
Categories: Kanak-kanak

Dr Latif Saad

Seorang pegawai perubatan dan masih berkhidmat di klinik kesihatan. Pengasas kepada page The Diagnosa dan Root of Science

2 Comments

Bengkak di leher: Disebabkan virus beguk(mumps) daripada Arab Saudi? · January 31, 2019 at 1:00 am

[…] penyakit dinamakan sebagai beguk ataupun […]

Benjolan Leher: Punca, Simptom dan Rawatan - TheDiagnosa · May 8, 2019 at 3:07 am

[…] Beguk adalah disebabkan jangkitan virus iaitu paramyxovirus. Ia sangat mudah merebak melalui air liur, hingus dan juga sentuhan dengan pesakit yang sedang mengalami masalah ini. […]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *