Sakit Tekak: Punca, Rawatan dan Komplikasi
Panduan komprehensif bagi memahami punca keradangan jangkitan kuman, ubat-ubatan farmasi, tips pemulihan di rumah, dan tanda bahaya.
Sakit tekak adalah disebabkan keradangan pada bahagian tekak dan ia boleh disebabkan jangkitan kuman seperti virus mahupun bakteria.
Perlu diketahui keadaan ini selalu berlaku di dalam masyarakat. Ada yang mengalami simptom yang tidak terlalu teruk dan baik dengan sendiri. Tetapi ada juga sebilangan kecil yang mengalami simptom yang teruk seperti hilang selera makan, suara menjadi serak, demam yang tinggi dan lain-lain lagi.
Ringkasan Pantas
- ✓ Sakit tekak kerap berpunca daripada virus (selesema biasa) atau bakteria (Streptococcus, tonsilitis).
- ✓ Ubat legasi di rumah termasuk kumuran air garam, makanan sejuk, lozenges, dan penghidratan secukupnya.
- ✓ Rawatan farmasi merangkumi NSAIDs, Paracetamol, dan antihistamin bergantung kepada faktor pemangkin.
- ✓ Dapatkan perhatian doktor sekiranya mengalami sesak nafas, demam terlalu tinggi, atau sakit melebihi 2 minggu.
1. Pengenalan
Sakit tekak atau pharyngitis merujuk kepada rasa perit, gatal, atau kerengsaan pada tekak yang biasanya bertambah sakit apabila menelan makanan. Ia merupakan salah satu aduan klinikal paling lazim di klinik-klinik kesihatan primer seluruh Malaysia.
2. Punca Sakit Tekak
Sakit tekak terbahagi kepada tiga punca pencetus utama:
1. Jangkitan Virus
Majoriti kes berpunca daripada virus. Gejalanya biasanya tidak serius:
- • Selesema biasa (Rhinovirus/Adenovirus)
- • Radang peti suara (suara serak)
- • Influenza / Pneumonia
- • COVID-19 (boleh menjadi teruk)
2. Jangkitan Bakteria
Menyebabkan demam tinggi dan kesakitan tekak yang kritikal:
- • Acute Pharyngitis (Streptococcus)
- • Tonsil bengkak (Tonsilitis)
- • Bisul tepi tonsil (Peritonsilar abscess)
- • Radang anak tekak (Uvulitis)
3. Kerengsaan Fizikal
Berlarutan lebih seminggu akibat iritasi bukan jangkitan:
- • Asap rokok, jerebu & udara kering
- • Terlebih menjerit atau guna suara
- • Bernafas melalui mulut akibat hidung tersumbat
- • Asid perut naik ke tekak (GERD / Asid Refluks)
Khuatir dengan tahap kesihatan tekak anda?
Periksa Simptom Anda Di Sini3. Rawatan Sakit Tekak
Cara merawat sakit tekak tertumpu kepada mengurangkan kesakitan dan menghapuskan jangkitan kuman:
🏠 1. Rawatan di Rumah
- • Kumur air garam: 1 sudu garam dalam 1 gelas air untuk kurangkan keradangan.
- • Minum air secukupnya: Mengelakkan tekak menjadi terlalu kering.
- • Lozenges: Gula-gula penyejuk tekak.
- • Humidifier: Melembabkan udara bilik tidur.
- • Makanan sejuk: Ambil aiskrim untuk kebas tekak.
- • Berhenti merokok: Elakkan iritasi luar.
💊 2. Ubat di Farmasi
- • NSAIDs: Ubat antiradang (Naproxen, Mefenamic Acid, Diclofenac) untuk kurangkan bengkak.
- • Paracetamol: Mengurangkan demam dan sakit tekak.
- • Antihistamin: (Chlorpheniramine, Loratadine, Cetirizine) untuk kurangkan hingus selesema daripada mengalir ke tekak (post-nasal drip). Dilarang untuk kanak-kanak bawah 2 tahun.
🏥 3. Rawatan Klinik
Sekiranya doktor mendapati jangkitan kuman disebabkan bakteria, preskripsi antibiotik penuh akan diberikan untuk membunuh bakteria secara menyeluruh.
🚨 Bila Perlu Segera Berjumpa Doktor (Red Flags)
Sila ke hospital atau klinik terdekat sekiranya pesakit mengalami simptom kecemasan berikut:
5. Komplikasi Sakit Tekak
Jika sakit tekak disebabkan bakteria Streptococcus dibiarkan tanpa rawatan antibiotik, ia boleh membawa kepada komplikasi sistemik autoimun yang berbahaya:
1. Buah Pinggang Bengkak
Dikenali sebagai Post-Streptococcal Acute Glomerulonephritis. Antibodi badan yang terhasil untuk melawan bakteria tersilap menyerang sel penapis buah pinggang.
Kesan: Menjejaskan fungsi buah pinggang, menyebabkan kaki bengkak dan tekanan darah tinggi (biasanya berlaku pada kanak-kanak).
2. Demam Rheumatic
Rheumatic Fever terjadi apabila tindak balas antibodi menyerang otot dan injap jantung pesakit, mencetuskan keradangan jantung yang teruk.
Kesan: Kegagalan injap jantung secara kekal, menyebabkan risiko lemah jantung atau kematian mengejut.
Masalah Tekak yang Lain
| Kanser Tekak: Ketumbuhan malignan di bahagian pharynx atau larynx. | Petua Sakit Tekak: Tips herba dan amalan tradisional untuk redakan tekak. |
| Tonsil Bengkak: Keradangan akut kelenjar tonsil kiri and kanan. | Kanser Tonsil: Sel kanser yang membiak di kawasan tisu tonsil. |
| Tekak Gatal: Rasa merengsa tanpa bengkak atau demam yang kerap berpunca daripada alahan. | |
6. Soalan Lazim (FAQ)
Q Adakah aiskrim benar-benar boleh melegakan sakit tekak?
Ya, betul. Makanan sejuk seperti aiskrim atau ais batu bertindak sebagai anestetik semula jadi (kebas sementara) pada hujung saraf tekak yang meradang. Suhu sejuk tersebut membantu mengurangkan bengkak dan keradangan pada tisu tekak secara sementara waktu.
Q Bolehkah saya membeli ubat antibiotik terus di farmasi untuk sakit tekak?
Tidak boleh. Antibiotik adalah ubat terkawal yang memerlukan diagnosis dan preskripsi rasmi daripada doktor. Lagipun, majoriti kes sakit tekak disebabkan oleh virus yang tidak akan bertindak balas terhadap antibiotik. Penyalahgunaan antibiotik boleh mengundang risiko rintangan ubat (antibiotic resistance).
Q Mengapa GERD atau asid refluks boleh menyebabkan sakit tekak yang berpanjangan?
Asid hidroklorik yang kuat daripada perut boleh naik ke atas melangkaui saluran esofagus sehingga menyentuh tisu halus di belakang tekak (laryngopharyngeal reflux). Keadaan berasid ini merengsakan mukosa tekak lalu mencetuskan keradangan kronik yang menyebabkan rasa pedih atau perit tekak berterusan.
Q Adakah bengkak anak tekak (uvulitis) merbahaya?
Uvulitis ringan biasanya pulih bersama rawatan sakit tekak biasa. Walau bagaimanapun, jika uvula membengkak terlalu besar hingga menyekat saluran udara atau menyebabkan kesukaran bernafas dan bernada serak berat, ia dianggap sebagai kecemasan perubatan yang memerlukan rawatan steroid kecemasan.
Rujukan
- Alcaide AL, Bisno AL. Pharyngitis and epiglottitis. *Infect Dis Clin North Am.* 2006. 21:449-469.
- Shaikh N, Swaminathan N, Hooper EG. Accuracy and precision of the signs and symptoms of streptococcal pharyngitis in children: a systematic review. *J Pediatr.* 2012 Mar. 160(3):487-493.e3.
- Twefik TL, Al Garni M. [Tonsillopharyngitis: Clinical highlights.](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16089240) *J of Otolaryngology.* 2005. 34:
- Mostov PD. Treating the immunocompetent patient who presents with an upper respiratory infection: pharyngitis, sinusitis, and bronchitis. *Prim Care.* 2007 Mar. 34(1):39-58.
- Del Mar CB, Glasziou PP, Spinks AB. Antibiotics for sore throat (Review). *The Cochrane Collaboration.* 2007. (1):1-41.
