Kencing berdarah boleh berlaku apabila terdapat darah di dalam air kencing. Ada pesakit yang nampak air kencing berwarna merah atau coklat, dan ada juga yang hanya diketahui selepas ujian air kencing dibuat.
Artikel ini membincangkan punca kencing berdarah, simptom yang mungkin berlaku, ujian untuk mengesan punca dan rawatan yang sesuai mengikut keadaan pesakit.
Ringkasan Pantas
- ✓ Kencing berdarah dikenali sebagai hematuria.
- ✓ Darah boleh kelihatan jelas atau hanya dikesan melalui ujian air kencing.
- ✓ Punca biasa termasuk kencing kotor, batu karang, senaman berat dan masalah buah pinggang.
- ✓ Rawatan bergantung kepada punca sebenar masalah tersebut.
Pengenalan
Kencing berdarah dalam istilah perubatan dipanggil hematuria. Perkataan ini berasal daripada gabungan dua istilah, iaitu hema yang bermaksud darah dan uria yang merujuk kepada air kencing.
Ada pesakit yang dapat melihat perubahan warna air kencing secara jelas, contohnya air kencing menjadi merah, merah gelap atau coklat seperti teh. Keadaan ini dikenali sebagai kencing berdarah yang boleh dilihat dengan mata kasar.
Namun, terdapat juga pesakit yang tidak nampak perubahan warna air kencing. Darah hanya dikesan apabila ujian air kencing dilakukan. Ini biasanya berlaku apabila kandungan darah terlalu sedikit untuk dilihat dengan mata kasar.
Maksud mudah: Kencing berdarah bukan satu penyakit khusus, tetapi satu tanda bahawa terdapat punca tertentu pada saluran air kencing, buah pinggang atau bahagian lain yang berkaitan.
Jenis Kencing Berdarah
Secara umum, kencing berdarah boleh dibahagikan kepada dua jenis utama:
1. Kencing berdarah yang jelas
Air kencing kelihatan merah, coklat atau seperti teh. Kadangkala terdapat darah beku, bergantung kepada punca pendarahan.
2. Kencing berdarah mikroskopik
Air kencing masih kelihatan biasa, tetapi ujian air kencing menunjukkan kehadiran sel darah merah.
Punca Kencing Berdarah
Terdapat pelbagai punca kencing berdarah. Antara punca yang kerap berlaku termasuklah jangkitan kuman, batu karang, senaman berat, kanser saluran air kencing dan masalah buah pinggang.
1. Kencing kotor
Kencing kotor atau jangkitan kuman pada saluran air kencing boleh menyebabkan keradangan. Keradangan ini boleh menyebabkan sedikit darah masuk ke dalam air kencing.
2. Batu karang
Batu karang boleh mencederakan saluran air kencing. Darah mungkin tidak kelihatan jelas dan hanya dikesan melalui ujian makmal.
3. Senaman berlebihan
Senaman yang terlalu berat boleh menyebabkan kerosakan otot. Protein seperti myoglobin boleh terhasil dan memberi kesan kepada buah pinggang.
4. Kanser saluran air kencing
Kanser pundi kencing atau kanser pada bahagian saluran air kencing boleh menyebabkan pendarahan. Pesakit mungkin mengalami air kencing merah pekat tanpa rasa sakit.
5. Demam atau jangkitan
Demam dan jangkitan tertentu boleh memberi kesan kepada badan dan buah pinggang, lalu menyebabkan darah dikesan dalam air kencing.
6. Masalah buah pinggang
Contohnya IgA nephropathy, Alport syndrome, acute post-streptococcal glomerulonephritis, Henoch-Schönlein purpura dan keradangan buah pinggang akibat SLE.
📎 Artikel Berkaitan
Kencing Kotor: Punca, Simptom dan Rawatan · Batu Karang: Punca dan Tanda
Simptom Berdasarkan Punca
Simptom kencing berdarah bergantung kepada punca yang menyebabkan masalah tersebut. Antara contoh simptom yang boleh berlaku:
Kencing kotor
- • Sakit ketika kencing
- • Kerap kencing
- • Air kencing keruh
- • Sakit ari-ari
- • Demam
Batu karang
- • Sakit belakang yang teruk
- • Sakit pada bahagian pinggang
- • Jangkitan kuman air kencing berulang
Kanser saluran air kencing
- • Air kencing merah pekat
- • Kencing berdarah tanpa sakit
- • Kurang berat badan
- • Kurang selera makan
Masalah buah pinggang
- • Kaki bengkak
- • Tekanan darah tinggi
- • Muka kelihatan pucat
- • Berdebar-debar
📎 Artikel Berkaitan
Kencing Sakit: Punca dan Rawatan · Kerap Kencing: Punca dan Rawatan
Bila Perlu Jumpa Doktor?
Kencing berdarah tidak boleh diabaikan, terutamanya jika ia berlaku secara jelas atau berulang. Dapatkan pemeriksaan doktor jika mengalami keadaan berikut:
- ! Air kencing merah pekat atau terdapat darah beku.
- ! Kencing berdarah tanpa rasa sakit.
- ! Sakit belakang atau sakit pinggang yang kuat.
- ! Demam, menggigil, muntah atau kelihatan sangat lemah.
- ! Tidak boleh kencing atau kencing menjadi terlalu sedikit.
Ujian Pengesahan Kencing Berdarah
Ujian utama untuk mengesahkan kencing berdarah ialah pemeriksaan air kencing. Ujian ini boleh mengesan kehadiran sel darah merah walaupun air kencing kelihatan normal.
Urine Full Examination and Microscopic Examination (UFEME)
UFEME ialah ujian air kencing yang boleh mengesan sel darah merah, sel darah putih, nitrite, pH, protein dan beberapa bahan lain. Ujian ini membantu doktor mengenal pasti sama ada terdapat darah, jangkitan atau tanda masalah buah pinggang.
Jika darah dikesan dalam air kencing, doktor akan menilai simptom lain untuk menentukan ujian tambahan yang perlu dibuat.
Ujian untuk Mengesan Punca
Ujian untuk mencari punca kencing berdarah bergantung kepada simptom, umur pesakit, sejarah penyakit dan punca yang disyaki oleh doktor.
1. UFEME
Digunakan untuk mengesan sel darah merah, sel darah putih dan nitrite. Kehadiran sel darah putih dan nitrite boleh menyokong kemungkinan kencing kotor.
2. X-ray atau ultrasound
Bagi pesakit yang disyaki mengalami batu karang, x-ray atau ultrasound boleh digunakan untuk melihat batu pada buah pinggang, ureter atau pundi kencing.
3. Sistoskopi
Sistoskopi ialah prosedur memasukkan kamera kecil untuk melihat keadaan di dalam pundi kencing. Ia boleh dilakukan jika doktor mengesyaki masalah seperti kanser pundi kencing.
4. Biopsi
Biopsi ialah prosedur mengambil sampel tisu daripada organ atau kawasan tertentu. Ia boleh digunakan untuk mengenal pasti sama ada terdapat sel kanser atau penyakit tertentu.
5. Bacaan anti-streptolysin
Ujian ini boleh membantu jika doktor mengesyaki acute post-streptococcal glomerulonephritis, iaitu keradangan buah pinggang selepas jangkitan bakteria tertentu.
6. Antibodi antinuklear (ANA)
Ujian ANA boleh dilakukan jika doktor mengesyaki penyakit autoimun seperti Systemic Lupus Erythematosus (SLE) yang boleh menyebabkan keradangan buah pinggang.
Rawatan Kencing Berdarah
Rawatan kencing berdarah bergantung kepada punca yang menyebabkan masalah tersebut. Oleh itu, pemeriksaan doktor dan ujian yang sesuai penting sebelum rawatan dimulakan.
1. Kencing kotor
Rawatan biasanya melibatkan antibiotik untuk membunuh bakteria. Ubat untuk mengurangkan rasa tidak selesa ketika kencing juga boleh diberikan mengikut penilaian doktor.
2. Batu karang
Pesakit boleh diberi ubat tahan sakit terlebih dahulu. Jika batu kecil, doktor mungkin memantau atau memasukkan stent untuk membantu aliran air kencing. Jika batu besar, prosedur atau pembedahan mungkin diperlukan.
3. Kanser pundi kencing
Jika terdapat pendarahan banyak atau darah beku dalam pundi kencing, doktor mungkin memasukkan tiub kencing dan membersihkan pundi kencing. Rawatan seterusnya bergantung kepada jenis dan tahap kanser, termasuk pembedahan atau rawatan lain.
4. Masalah buah pinggang
Jika kencing berdarah berpunca daripada keradangan atau penyakit buah pinggang, rawatan lebih kompleks dan biasanya memerlukan penilaian lanjut, ujian darah, pemeriksaan tekanan darah dan rujukan kepada pakar jika perlu.
Tidak pasti simptom anda berkaitan apa?
Anda boleh semak simptom lain yang berkaitan untuk memahami kemungkinan punca dengan lebih mudah.
Soalan Lazim (FAQ)
Apakah maksud kencing berdarah?
Kencing berdarah atau hematuria bermaksud terdapat darah di dalam air kencing. Ia boleh kelihatan jelas atau hanya dikesan melalui ujian air kencing.
Apakah punca kencing berdarah yang biasa berlaku?
Punca biasa termasuk kencing kotor, batu karang, senaman terlalu berat, demam, masalah buah pinggang dan masalah pada saluran air kencing.
Adakah kencing berdarah berbahaya?
Ia bergantung kepada punca. Ada punca yang ringan seperti jangkitan kuman, tetapi ada juga punca serius seperti batu karang, penyakit buah pinggang atau kanser saluran air kencing.
Apakah ujian untuk mengesan kencing berdarah?
Ujian yang biasa dilakukan ialah UFEME, iaitu pemeriksaan air kencing untuk mengesan sel darah merah, sel darah putih, nitrite, protein dan bahan lain.
Bagaimana kencing berdarah dirawat?
Rawatan bergantung kepada punca. Kencing kotor dirawat dengan antibiotik, batu karang mungkin memerlukan ubat tahan sakit atau prosedur, manakala masalah buah pinggang memerlukan penilaian lanjut.
Rujukan
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Hematuria (Blood in the Urine).
- Mayo Clinic. Blood in urine (hematuria): Symptoms and causes.
- Mayo Clinic. Blood in urine (hematuria): Diagnosis and treatment.
- Committee Opinion No. 703 Summary: Asymptomatic Microscopic Hematuria in Women. Obstet Gynecol. 2017;129(6):1153-1154.
- Quigley R. Evaluation of hematuria and proteinuria: how should a pediatrician proceed? Curr Opin Pediatr. 2008;20(2):140-144.
- Kashtan CE. Familial hematuria. Pediatr Nephrol. 2009;24(10):1951-1958.
- Avner ED, Davis ID. Acute poststreptococcal glomerulonephritis. In: Nelson Textbook of Pediatrics. 17th ed. Elsevier Science; 2004.
Nota: Artikel ini bertujuan untuk pendidikan kesihatan sahaja dan bukan pengganti nasihat perubatan profesional. Sila rujuk doktor untuk diagnosis dan rawatan yang tepat.
Saya mengalamai kencing berdarah beberapa hari ni.. sebelum tu, saya rsa nak kencing tpi tak keluar. Adakah itu Batu karangg
Boleh disebabkan batu karang dan juga boleh disebabkan jangkitan kuman. Tapi perlu melakukan pemeriksaan air kencing terlebih dahulu puan.